Sức đề kháng yếu ớt và sự thiếu minh bạch vốn có là
những nguyên nhân khiến thị trường tài chính dễ dàng chao đảo mỗi khi
thông tin xấu, dù là đồn nhảm xuất hiện.
>Những tin đồn khuynh đảo thị trường
>Chứng khoán sụt giảm mạnh nhất nửa năm vì tin đồn
Đã nhiều lần thị trường Việt Nam phải chứng kiến những phiên giao dịch đỏ rực
các sàn chứng khoán, thanh khoản ngân hàng bị đe dọa chỉ vì những tin
đồn thất thiệt. Ngày 21/2, thị trường tài chính chao đảo sau tin đồn
Chủ tịch BIDV Trần Bắc Hà bị bắt. Tuy nhiên, đây không phải lần đầu thị
trường tỏ ra "dễ vỡ" trước những thông tin thất thiệt kiểu này.
Mô tuýp phổ biến của những tin đồn này thường nhắm vào
các VIP là lãnh đạo ngân hàng, công ty niêm yết lớn trên sàn chứng
khoán vì theo lý giải của một số chuyên gia, đây là những nhân vật có
tầm ảnh hưởng lớn đến thị trường. Cách đây vài tháng, một số lãnh đạo
tại Masan, Sacombank, ACB hay Eximbank... cũng dính phải các tin đồn như
bị bắt, bị quản thúc hay triệu tập điều tra. Ngay sau đó là những phiên
lao dốc của một số mã blue-chip trên sàn chứng khoán cùng những sóng
gió thanh khoản ập đến các ngân hàng. Một kịch bản khá tương tự cũng vừa
lặp lại hôm 21/2 với thông tin ông Trần Bắc Hà - Chủ tịch BIDV, một
ngân hàng quốc doanh lớn bị bắt.
 |
| Ở một thị trường dễ tổn thương thì những kẻ đầu cơ có thể dễ dàng trục lợi nhờ tung tin đồn nhảm. Ảnh: Hoàng Hà. |
Một chuyên gia phân tích tài chính từng có kinh nghiệm
tại nhiều nền kinh tế mới nổi cho rằng đây là sự tính toán rất rõ và có
kịch bản đàng hoàng của những kẻ tung tin chứ không phải ngẫu nhiên.
"Họ chọn những nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn để dễ kích động tâm lý của
đám đông", vị chuyên gia này phân tích.
Trao đổi với VnExpress.net, một lãnh đạo ngân
hàng ở phía Nam và cũng là nạn nhân của tin đồn bắt bớ hồi tháng 8/2012
thừa nhận, mục đích của những kẻ phao tin là làm thị trường nhiễu loạn,
nhà đầu tư hoang mang và thi nhau bán cổ phiếu tháo chạy. "Do nhóm
người thao túng chứng khoán muốn mua cổ phiếu giá thấp nên tạo ra tin đó
thôi. Nhưng mình không làm gì xấu nên chẳng ngại", vị này nói.
Với hành vi thao túng giá, những kẻ đầu cơ có cơ thể
trục lợi tới hàng trăm, thậm chí hàng nghìn tỷ đồng sau mỗi phi vụ khi
thị trường "loạn". Nhưng nguyên nhân chính theo các chuyên gia chứng
khoán, ngân hàng vẫn là do thị trường Việt Nam đang bị dẫn dắt quá nhiều
bởi tin đồn và niềm tin của nhà đầu tư còn yếu ớt. Một chuyên gia nói
thẳng: "Trong một thị trường tài chính còn non trẻ, mong manh và dễ tổn
thương như Việt Nam thì các hành vi thao túng và trục lợi này càng dễ
thực hiện".
Đồng quan điểm, theo ông Alan Phan - nguyên Chủ tịch
Quỹ đầu tư Viasa Hong Kong - ở một thị trường thiếu minh bạch thì việc
tạo tin đồn rất dễ. "Ở Mỹ, tin đồn sau khi được tung ra khoảng 10 phút
đến nửa tiếng đã có Chủ tịch, tổng giám đốc các công ty hay cơ quan chức
năng xuất hiện và lên tiếng phủ nhận ngay chứ không để nó làm mưa làm
gió 2 ngày liền như vậy", ông Alan Phan dẫn chứng.
Theo nhiều chuyên gia chứng khoán từng làm việc tại
Mỹ,mô tuýp tin đồn sếp nọ, VIP kia bị bắt bớ không được giới làm giá ở
Mỹ "chuộng" bởi không còn hiệu quả.
"Ngược lại, ở Việt Nam - nơi mà sức đề kháng của nền
kinh tế còn yếu - những tin đồn kiểu này vẫn có đất diễn", ông Alan Phan
nói.
Khi tin xấu được tung đi, các nhà đầu tư tá hỏa và
phản ứng thông thường là bán cổ phiếu, bán tài sản đang nắm giữ hoặc đi
rút tiền gửi dù biết sẽ bị lỗ nặng. Nhà đầu tư lúc đó giống như một bầy
chuột khi thấy đèn bật sáng một cái vội lo chạy trốn tứ phía dù chưa cần
biết chuyện gì đang xảy ra.
Từng làm việc ở thị trường chứng khoán Mỹ, ông Phan
Dũng Khánh - Trưởng phòng phân tích Công ty chứng khoán Kim Eng thừa
nhận nhà đầu tư Mỹ hay Việt Nam cũng là con người và đều có cách ứng xử
khá giống nhau. "Bản chất của thị trường chứng khoán là luôn có những
thông tin đồn thổi nhưng điểm biệt khác là với một thị trường minh bạch
hơn thì hậu quả sẽ đỡ hơn", ông Khánh nói.
Ông Alan Phan thì cho rằng khi có tin đồn, nên đổ lỗi
cho sự thiếu minh bạch của thị trường thay vì đổ lỗi cho sự yếu đuối của
nhà đầu tư vì họ hành động theo tâm lý đám đông. "Rất khó khăn cho các
nhà đầu tư khi họ đang ở thị trường mà luôn bị một đội lái tàu nào đó
dẫn dắt chứ không phải cung cầu. Những người đó có thể làm giá bất cứ
lúc nào", ông chia sẻ.
Dù thị trường tài chính Việt Nam trong quá khứ từng bị
ảnh hưởng nặng nề bởi nhiều tin đồn thất thiệt nhưng theo nhiều chuyên
gia chứng khoán, phản ứng của cơ quan chức năng đến nay vẫn còn khá chậm
trễ và lúng túng. "Đáng lẽ ngay khi tin đồn loang đi, lúc các phiên
giao dịch vẫn đang diễn ra, nó phải được cơ quan chức năng bác bỏ. Nếu
vậy có thể nhà đầu tư sẽ bình tĩnh hơn", lãnh đạo một công ty chứng
khoán nhận định.
Thanh Thanh Lan
